کد خبر: 18891
تاریخ انتشار: خرداد 21, 1405شهید سلامی چگونه بازدارندگی را به یک راهبرد ملی تبدیل کرد؟
خبرگزاری تسنیم ـ مرتضی نامدارزاده| شهید سلامی از جمله فرماندهانی بود که نمیتوان او را صرفاً در قالب یک فرمانده نظامی تعریف کرد. هرچند نام او بیش از هر چیز با اقتدار دفاعی جمهوری اسلامی ایران، توسعه توان بازدارندگی و تقویت ظرفیتهای راهبردی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گره خورده است، اما ابعاد شخصیتی این شهید بزرگوار بسیار فراتر از مسئولیتهای نظامی او بود. او شخصیتی علمی، متفکر، صاحب تحلیل و برخوردار از بینشی عمیق نسبت به تحولات داخلی، منطقهای و جهانی بود. تسلط او بر مباحث دینی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی در کنار دانش و تجربه نظامی، از وی شخصیتی چندبعدی ساخته بود که میتوانست در عرصههای مختلف نقشآفرینی کند. آنچه شخصیت شهید سلامی را بیش از پیش برجسته میکرد، جمع شدن ویژگیهایی بود که شاید کمتر بتوان همه آنها را در یک فرد مشاهده کرد. او در برابر دشمنان انقلاب اسلامی چهرهای مقتدر، صریح، شجاع و استوار داشت و در مواضع خود هرگز دچار تردید و عقبنشینی نمیشد؛ اما در مقابل مردم، خانوادههای شهدا، نیروهای بسیجی و پاسداران، شخصیتی متواضع، صمیمی، مهربان و دلسوز بود. بسیاری از کسانی که از نزدیک با او ارتباط داشتند، از روحیه مردمی، تواضع مثالزدنی و توجه ویژهاش به نیروهای جوان سخن گفتهاند؛ ویژگیهایی که موجب شده بود در میان بدنه سپاه و نیروهای انقلابی از محبوبیت و جایگاه ویژهای برخوردار باشد. امروز و در شرایطی که جامعه ایران بیش از هر زمان دیگری نیازمند معرفی الگوهای واقعی، اصیل و الهامبخش به نسل جوان است، بازخوانی زندگی، اندیشه، سبک مدیریت و مکتب فکری شهید سپهبد حسین سلامی اهمیتی دوچندان یافته است. نسلی که شاید دوران دفاع مقدس را تجربه نکرده باشد، اما همچنان به الگوهایی نیاز دارد که بتوانند مسیر عزت، پیشرفت، مقاومت و خودباوری را پیش روی او ترسیم کنند. شهید سلامی یکی از همین الگوهاست؛ شخصیتی که زندگی او نشان میدهد چگونه میتوان در اوج قدرت، متواضع بود، در اوج مسئولیت، مردمی ماند، در برابر دشمن مقتدر ایستاد و در عین حال، با ایمان، اخلاص و روحیه جهادی به مردم خدمت کرد. خبرنگار تسنیم در گفتوگویی تفصیلی با سردار نعمتالله باقری، فرمانده سپاه حضرت ابوالفضل(ع) لرستان، به واکاوی ابعاد مختلف شخصیت شهید سپهبد حسین سلامی پرداخت: تسنیم: شهید سپهبد حسین سلامی از جمله فرماندهانی بود که نام او با اقتدار و مقاومت گره خورده است. اگر بخواهیم از شخصیت فردی و ویژگیهای اخلاقی ایشان آغاز کنیم، شهید سلامی را چگونه توصیف میکنید؟ سردار باقری: وقتی درباره شهید سلامی سخن میگوییم، نباید صرفاً به یک فرمانده نظامی نگاه کنیم. حقیقت این است که ایشان پیش از آنکه یک فرمانده برجسته باشد، یک شخصیت علمی، فکری، فرهنگی و اعتقادی بود. بسیاری از افراد ممکن است تنها سخنرانیهای مقتدرانه یا مواضع انقلابی ایشان را دیده باشند، اما کسانی که از نزدیک با این شهید بزرگوار ارتباط داشتند، میدانند که پشت این اقتدار و صلابت، شخصیتی عمیق، متفکر، اخلاقمدار و اهل معرفت قرار داشت. شهید سلامی از جمله فرماندهانی بود که میان علم و عمل، ایمان و مدیریت، معنویت و اقتدار جمع کرده بود. او صرفاً یک مدیر نظامی نبود، بلکه یک اندیشمند به معنای واقعی کلمه بود. تسلط ایشان بر مباحث دینی، قرآنی، سیاسی و اجتماعی مثالزدنی بود. بسیاری از جلسات ایشان برای نیروهای جوان، در واقع کلاس درس معرفت، بصیرت و تحلیل بود. از ویژگیهای برجسته ایشان حافظ بودن قرآن کریم بود. این مسئله تنها یک عنوان نبود؛ قرآن در رفتار، گفتار، تصمیمگیری و سبک زندگی او جریان داشت. بسیاری از مواضع و تحلیلهای شهید سلامی ریشه در نگاه قرآنی او به مسائل داشت. او به وعدههای الهی باور داشت و همین باور عمیق باعث میشد در سختترین شرایط نیز روحیه امید و اعتماد به آینده را حفظ کند. تسنیم: بسیاری از همرزمان شهید سلامی از اخلاق و تواضع ایشان سخن گفتهاند. این ویژگیها چگونه در رفتار او نمود پیدا میکرد؟ سردار باقری: یکی از برجستهترین ویژگیهای شهید سلامی، اخلاق نیکو و رفتار انسانی او بود. با وجود جایگاه بسیار بالایی که داشت، هیچگاه میان خود و نیروهای زیرمجموعه فاصله ایجاد نمیکرد. وقتی با پاسداران، بسیجیان یا خانوادههای شهدا دیدار میکرد، چنان صمیمی و بیتکلف رفتار میکرد که افراد احساس میکردند با یک دوست و برادر قدیمی سخن میگویند. ایشان هیچگاه دچار غرور ناشی از مسئولیت نشد. در جلسات به سخنان دیگران با دقت گوش میداد، به نظرات نیروهای جوان اهمیت میداد و همواره تلاش میکرد فضای همدلی و صمیمیت را در مجموعه تحت مدیریت خود تقویت کند. در عین حال، فردی بسیار منظم، دقیق، مسئولیتپذیر و سختکوش بود. برای انجام مأموریتها وقت میگذاشت، مسائل را به صورت عمیق بررسی میکرد و هیچ موضوعی را سطحی نمیدید. این ترکیب از اخلاق، دانش، نظم و معنویت، از او شخصیتی ممتاز ساخته بود. تسنیم: نگاه مردمی شهید سلامی چه جایگاهی در شخصیت او داشت؟ سردار باقری: مردم برای شهید سلامی یک موضوع تاکتیکی یا شعاری نبودند؛ مردم در مرکز تفکر او قرار داشتند. ایشان اعتقاد داشت اقتدار واقعی نظام اسلامی از پیوند میان مردم و انقلاب شکل میگیرد. نمونه بارز این نگاه را در حوادث مختلف از جمله سیل سال 1398 مشاهده کردیم. ایشان شخصاً در مناطق آسیبدیده حضور پیدا میکرد، از نزدیک مشکلات مردم را میدید و تا زمان حل مسائل منطقه را ترک نمیکرد. در بسیاری از روستاهای دورافتاده که شاید کمتر مسئولی به آنجا رفته بود، حضور یافت و از نزدیک روند امدادرسانی را پیگیری کرد. این روحیه نشان میداد که شهید سلامی خدمت به مردم را یک وظیفه الهی میدانست و معتقد بود مسئولیت در نظام اسلامی بدون خدمت صادقانه به مردم معنا ندارد. تسنیم: بسیاری معتقدند شهید سلامی تنها یک فرمانده نبود، بلکه صاحب یک مکتب مدیریتی و فرماندهی بود. این مکتب چه ویژگیهایی داشت؟ سردار باقری: دقیقاً همینطور است. شهید سلامی را نمیتوان تنها در قالب یک مدیر اجرایی یا فرمانده نظامی تعریف کرد. ایشان صاحب یک مکتب مدیریتی بود که بر پایه چند اصل مهم شکل گرفته بود؛ ایمان، آیندهنگری، شناخت تهدیدات، اعتماد به نیروهای جوان، حضور میدانی و روحیه جهادی. یکی از مهمترین ویژگیهای مدیریتی ایشان این بود که هیچگاه در چارچوبهای محدود و کوتاهمدت فکر نمیکرد. نگاه او راهبردی بود. تحولات منطقه و جهان را به دقت رصد میکرد و تلاش داشت تهدیدهای آینده را پیش از وقوع شناسایی کند. شهید سلامی معتقد بود فرمانده موفق کسی نیست که فقط به مسائل روز پاسخ دهد؛ بلکه باید برای تهدیدات آینده نیز آماده باشد. به همین دلیل بخش مهمی از پیشرفتهای دفاعی کشور حاصل همین نگاه آیندهنگرانه بود. تسنیم: حضور میدانی چه جایگاهی در سبک فرماندهی ایشان داشت؟ سردار باقری: شهید سلامی از جمله فرماندهانی بود که اعتقاد داشت مدیریت باید در میدان شکل بگیرد. او هیچگاه به گزارشهای کاغذی و جلسات اداری اکتفا نمیکرد. هر جا حادثهای رخ میداد، هر جا بحرانی شکل میگرفت و هر جا مردم نیازمند کمک بودند، شخصاً در صحنه حاضر میشد. این حضور میدانی باعث میشد تصمیمات او مبتنی بر واقعیتهای موجود باشد. نیروها نیز وقتی میدیدند فرماندهشان در سختترین شرایط در کنار آنان حضور دارد، انگیزه و روحیه مضاعفی پیدا میکردند. از طرف دیگر، ایشان به جوانان اعتماد ویژهای داشت. باور داشت که آینده انقلاب اسلامی بر دوش نسل جوان مؤمن، متخصص و انقلابی است. به همین دلیل میدان را برای رشد و نقشآفرینی نیروهای جوان باز میکرد. تسنیم: یکی از ویژگیهایی که همواره درباره شهید سلامی مطرح میشود، ولایتمداری عمیق ایشان است. این ویژگی را چگونه تبیین میکنید؟ سردار باقری: اگر بخواهیم مهمترین شاخصه شخصیتی شهید سلامی را نام ببریم، بدون تردید باید به ولایتمداری اشاره کنیم. ولایتمداری در زندگی ایشان یک شعار یا یک عنوان نبود؛ یک باور عمیق، یک راهبرد فکری و یک سبک زندگی بود. تمام تصمیمات، اقدامات، برنامهها و مواضع ایشان در چارچوب تبعیت از رهنمودهای مقام معظم رهبری تعریف میشد. ایشان معتقد بود رمز موفقیت انقلاب اسلامی در طول بیش از چهار دهه گذشته، پیروی از ولایت فقیه و حفظ وحدت حول محور رهبری بوده است. شهید سلامی نه تنها در سخنان خود از ولایت دفاع میکرد، بلکه در میدان عمل نیز این اعتقاد را به نمایش میگذاشت. هر جا که نیاز به روشنگری و تبیین مواضع انقلاب وجود داشت، با صراحت و شجاعت از آرمانهای انقلاب و رهبری دفاع میکرد. ایشان به خوبی میدانست که دشمنان برای ضربه زدن به کشور، بیش از هر چیز به دنبال تضعیف پیوند میان مردم و رهبری هستند. از این رو دفاع از جایگاه ولایت را یک وظیفه راهبردی میدانست. در حقیقت، بسیاری از موفقیتهای مدیریتی، نظامی و فرهنگی شهید سلامی ریشه در همین ولایتمداری عمیق داشت؛ زیرا او معتقد بود هر جا تبعیت از ولایت وجود داشته باشد، مسیر پیشرفت و موفقیت نیز هموار خواهد شد تسنیم: یکی از مهمترین ابعاد زندگی شهید سپهبد سلامی، نقشآفرینی او در تقویت قدرت بازدارندگی و اقتدار دفاعی جمهوری اسلامی ایران بود. این نقش را چگونه ارزیابی میکنید؟ سردار باقری: وقتی درباره شهید سلامی صحبت میکنیم، در واقع درباره یکی از معماران اصلی اقتدار دفاعی جمهوری اسلامی ایران سخن میگوییم. ایشان از جمله فرماندهانی بود که به خوبی تحولات منطقه، تهدیدات آینده و ماهیت دشمنان انقلاب اسلامی را میشناخت و بر همین اساس، نگاه راهبردی و بلندمدتی به حوزه دفاعی کشور داشت. شهید سلامی معتقد بود که در دنیای امروز، امنیت یک کشور با شعار و آرزو تأمین نمیشود. امنیت نیازمند قدرت، آمادگی، هوشمندی و بازدارندگی است. او بارها تأکید میکرد که اگر ملتی بخواهد مستقل زندگی کند و زیر بار زور قدرتهای سلطهگر نرود، باید از قدرت دفاعی کافی برخوردار باشد. در طول سالهای مسئولیت ایشان، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در حوزههای مختلف از جمله موشکی، پهپادی، دریایی، جنگ الکترونیک، پدافند و فناوریهای نوین دفاعی پیشرفتهای چشمگیری را تجربه کرد. بسیاری از توانمندیهایی که امروز به عنوان مؤلفههای قدرت جمهوری اسلامی شناخته میشوند، حاصل نگاه راهبردی و حمایتهای مستمر فرماندهانی مانند شهید سلامی است. تسنیم: برخی معتقدند شهید سلامی در حوزه دشمنشناسی نیز یک استراتژیست برجسته بود. این موضوع را چگونه تبیین میکنید؟ سردار باقری: بله، یکی از برجستهترین ویژگیهای شهید سلامی همین قدرت تحلیل و دشمنشناسی بود. او دشمن را صرفاً در قالب یک تهدید نظامی نمیدید. معتقد بود دشمن از همه ابزارها استفاده میکند؛ از جنگ اقتصادی و رسانهای گرفته تا عملیات روانی، جنگ شناختی، نفوذ فرهنگی و فشارهای سیاسی. به همین دلیل راهبردهای دفاعی او نیز چندبعدی بود. ایشان اعتقاد داشت باید متناسب با نوع تهدید، ابزار مقابله را طراحی کرد. اگر دشمن در عرصه نظامی تهدید میکند، باید قدرت نظامی را افزایش داد. اگر در عرصه رسانهای وارد میدان میشود، باید جهاد تبیین را تقویت کرد و اگر در حوزه اقتصادی فشار وارد میکند، باید ظرفیتهای داخلی را فعال ساخت. این نگاه جامع و چندلایه موجب شد سپاه در سالهای اخیر به سازمانی تبدیل شود که در حوزههای مختلف دارای قدرت و آمادگی بالاست. تسنیم: آثار این نگاه راهبردی امروز در کجا قابل مشاهده است؟ سردار باقری: امروز هر جا از اقتدار جمهوری اسلامی سخن گفته میشود، بخشی از آن به تفکر و مجاهدت فرماندهانی مانند شهید سلامی بازمیگردد. اقتداری که باعث شده دشمنان با وجود همه تهدیدها و دشمنیها نتوانند اراده خود را بر ملت ایران تحمیل کنند. در حوزه موشکی، پهپادی، دریایی و فناوریهای نوین دفاعی، جمهوری اسلامی به جایگاهی رسیده که بسیاری از تحلیلگران نظامی جهان به آن اذعان دارند. این دستاوردها یکشبه به دست نیامده است؛ حاصل سالها برنامهریزی، مجاهدت، خودباوری و مدیریت فرماندهانی است که آینده را میدیدند و برای آن برنامه داشتند. شهید سلامی باور داشت که اقتدار دفاعی صرفاً برای جنگ نیست، بلکه برای جلوگیری از جنگ است. او معتقد بود هرچه قدرت بازدارندگی کشور بیشتر باشد، احتمال تعرض دشمن کمتر خواهد شد. این نگاه یکی از مهمترین اصول مکتب دفاعی ایشان بود. تسنیم: رهبر معظم انقلاب بارها بر ضرورت جهاد تبیین تأکید کردهاند. شهید سلامی چه جایگاهی در این عرصه داشت؟ سردار باقری: اگر بخواهیم از فرماندهانی نام ببریم که مفهوم جهاد تبیین را به خوبی درک کرده بودند، بدون تردید شهید سلامی یکی از برجستهترین آنان است. ایشان به خوبی میدانست که ماهیت جنگها تغییر کرده است. امروز دشمن بیش از آنکه به دنبال تصرف سرزمینها باشد، به دنبال تسخیر ذهنها و باورهاست. دشمن تلاش میکند امید را از جامعه بگیرد، اعتماد مردم را تضعیف کند و میان مردم و نظام فاصله ایجاد کند. شهید سلامی این واقعیت را سالها پیش درک کرده بود و به همین دلیل بخش مهمی از فعالیتهای خود را به روشنگری، تبیین حقایق و امیدآفرینی اختصاص داده بود. تسنیم: ویژگی سخنرانیها و مواضع رسانهای شهید سلامی چه بود؟ سردار باقری: سخنان شهید سلامی صرفاً یک موضعگیری سیاسی یا نظامی نبود. او با شناخت عمیق از مسائل کشور و منطقه، تلاش میکرد تصویر واقعی از شرایط را برای مردم ترسیم کند. ویژگی مهم سخنان ایشان این بود که همزمان دارای صراحت، استدلال، امیدآفرینی و بصیرتبخشی بود. او نه واقعیتها را پنهان میکرد و نه اجازه میداد دشمن با تحریف واقعیتها افکار عمومی را دچار اشتباه کند. شهید سلامی معتقد بود اگر مردم حقیقت را بدانند، در برابر سختیها ایستادگی خواهند کرد. به همین دلیل همواره تلاش میکرد دستاوردهای انقلاب اسلامی، پیشرفتهای کشور و اهداف دشمن را به زبان روشن و قابل فهم برای مردم تبیین کند. تسنیم: جهاد تبیین در نگاه شهید سلامی چه ارتباطی با امنیت ملی داشت؟ سردار باقری: از نگاه ایشان، امنیت فقط در میدان نظامی تأمین نمیشود. امنیت واقعی زمانی شکل میگیرد که مردم نسبت به مسیر انقلاب آگاهی، اعتماد و امید داشته باشند. او معتقد بود دشمن اگر بتواند باورهای مردم را هدف قرار دهد، بدون شلیک گلوله نیز میتواند خسارت وارد کند. بنابراین مقابله با جنگ روانی و شناختی دشمن بخشی از مأموریت امنیتی و انقلابی همه ماست. به همین دلیل شهید سلامی جهاد تبیین را یک مسئولیت عمومی میدانست و معتقد بود رسانهها، نخبگان، دانشگاهیان، روحانیون و همه نیروهای انقلابی باید در این عرصه نقشآفرینی کنند. تسنیم: نسل جوان امروز شاید دوران دفاع مقدس را ندیده باشد و ارتباط مستقیمی با بسیاری از فرماندهان انقلاب نداشته باشد. چرا شهید سلامی میتواند برای نسل جوان یک الگو باشد؟ سردار باقری: یکی از مهمترین نیازهای هر جامعه، داشتن الگوهای واقعی و الهامبخش است. متأسفانه دشمنان تلاش میکنند الگوهای اصیل را از ذهن جوانان دور کنند و به جای آن شخصیتهای ساختگی و کمعمق را مطرح سازند. شهید سلامی نمونه یک الگوی واقعی برای نسل جوان است. او نشان داد که میتوان هم اهل علم بود، هم اهل ایمان، هم اهل مدیریت و هم اهل مجاهدت. او ثابت کرد که جوان ایرانی میتواند با تکیه بر دانش، خودباوری و ایمان به قلههای بزرگ دست پیدا کند. زندگی شهید سلامی سرشار از درسهایی است که برای نسل جوان امروز کاربرد دارد. تسنیم: مهمترین پیام زندگی شهید سلامی برای جوانان چیست؟ سردار باقری: مهمترین پیام او این بود که هیچ مانعی نمیتواند اراده انسان مؤمن و باانگیزه را متوقف کند. شهید سلامی همواره بر امید، خودباوری و تلاش تأکید داشت. او معتقد بود جوانان باید آیندهساز کشور باشند و نباید تحت تأثیر فضاسازیهای دشمن قرار بگیرند. بارها میگفت که بزرگترین سرمایه جمهوری اسلامی، جوانان مؤمن، متخصص و انقلابی هستند. نسل جوان وقتی زندگی شهید سلامی را مطالعه میکند، با شخصیتی روبهرو میشود که از علم و دانش فاصله نگرفت، از معنویت غافل نشد، در میدان مسئولیت حضور داشت، از سختیها نترسید و تا آخرین لحظه عمر خود در مسیر دفاع از آرمانهای انقلاب اسلامی ایستاد. تسنیم: در پایان اگر بخواهید شهید سلامی را در یک جمعبندی توصیف کنید، چه خواهید گفت؟ سردار باقری: شهید سپهبد حسین سلامی را باید نماد پیوند میان ایمان و اقتدار دانست. او فرماندهای بود که در اوج قدرت، متواضع ماند؛ در اوج مسئولیت، مردمی ماند؛ در اوج تهدیدها، امیدوار ماند و در اوج مجاهدت، ولایتمدار باقی ماند. این شهید بزرگوار تنها یک فرمانده موفق نبود؛ او یک مکتب بود. مکتبی که بر پایه ایمان، اخلاص، بصیرت، جهاد، ولایتمداری، خدمت به مردم و مقاومت در برابر دشمن شکل گرفته است. امروز اگر میخواهیم راه شهید سلامی ادامه پیدا کند، باید این مکتب را به نسلهای آینده منتقل کنیم. یقین دارم که نام، راه و اندیشه این شهید عزیز همچنان الهامبخش جوانان، مدیران، فرماندهان و همه دلسوزان انقلاب اسلامی خواهد بود و پرچمی که او برای عزت و اقتدار ایران برافراشت، به دست نسلهای آینده با قدرت بیشتری حمل خواهد شد. انتهای پیام/
دیدگاهتان را بنویسید