به گزارش خبرگزاری تسنیم از زنجان، چالش ناترازی انرژی در سال‌های اخیر به یکی از کلیدی‌ترین دغدغه‌های توسعه پایدار و امنیت اقتصادی کشور تبدیل شده است؛ مسئله‌ای که با فرارسیدن فصول سرد سال و افزایش چشمگیر مصرف گاز در بخش خانگی، زنگ خطر را برای بخش‌های صنعتی و مولد به صدا درمی‌آورد. در این میان، استان زنجان به عنوان یکی از قطب‌های صنعتی شمال‌غرب کشور، همواره در صف مقدم مواجهه با این چالش و البته ارائه راهکارهای نوین مدیریتی قرار داشته است. در دهه‌های گذشته، استراتژی سنتی مواجهه با کمبود انرژی، همواره بر محور تغییر در کفه تامین ترازوی انرژی با «افزایش تولید» یا «واردات» متمرکز بوده است؛ رویکردی هزینه‌بر که بدون اصلاح رفتارهای مصرفی و ارتقای بهره‌وری زیرساخت‌ها، کارایی خود را از دست داده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که تمرکز بیش از حد بر توسعه شبکه گازرسانی و وابستگی 70 تا 75 درصدی سبد انرژی کشور به گاز طبیعی، مدیریت این حامل انرژی را به یک موضوع پدافند غیرعامل و حیاتی بدل کرده است؛ تا جایی که امروز کارشناسان معتقدند اولویت اول کشور، نه توسعه فازهای جدید تولید، بلکه سرمایه‌گذاری بر روی «بهینه‌سازی مصرف» و جلوگیری از اتلاف منابع است. 

در همین راستا، شرکت گاز استان زنجان با رویکردی عملیاتی و فرابخشی، گام‌های مهمی را برای مهار اتلاف انرژی برداشته است که بهسازی هوشمند موتورخانه مدارس و بخش‌های دولتی گرفته تا ریل‌گذاری برای اجرای طرح‌های نوین «کارور گاز طبیعی» با مشارکت بخش خصوصی و شرکت‌های دانش‌بنیان را شامل می‌شود.

برای بررسی دقیق ابعاد ناترازی انرژی در استان زنجان، چالش‌های پیش‌روی صنایع، وضعیت اجرای مبحث 19 مقررات ملی ساختمان و جزئیات پروژه‌های بهینه‌سازی مدارس، به سراغ مسعود صابری‌فر، مدیرعامل شرکت گاز استان زنجان رفتیم تا در گفت‌وگویی صریح، جزئیات این برنامه‌ها و چشم‌انداز مدیریت انرژی در استان را جویا شویم. متن پیش‌رو حاصل این گفت‌وگوی تفصیلی است:

تسنیم:  وضعیت ناترازی انرژی در کشور را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ آیا این مشکل تنها مربوط به ایران است؟ 

صابری‌فر: خیر، ناترازی انرژی یک مسئله جهانی است و کمبود منابع انرژی در قیاس با نیاز بخش‌های متنوع مصرف در بیشتر کشورها به‌ویژه مناطق فاقد منابع انرژی خدادادی، آن‌ها را با چالش‌های جدی در این حوزه مواجه کرده است. اما آنچه شرایط ما را خاص می‌کند، دو موضوع است: اول، سبد سوخت نامتوازن ما که بیش از 70 تا 75 درصد آن متکی به گاز طبیعی است و این وابستگی شدید، ریسک‌های پدافند غیرعامل و مدیریت انرژی را بالا می‌برد.

دوم، رویکرد غلطی است که طی دهه‌های گذشته داشتیم؛ یعنی به جای «بهینه‌سازی»، همواره بر «افزایش تولید» یا «واردات» تمرکز کردیم. ما باید بپذیریم که تولید صرف، علاج کار نیست و اولویت اول باید مدیریت مصرف باشد.

 همانگونه که مستحضرید در زمستان سال های گذشته در برخی روزهای سرد با ناترازی تولید و مصرف گاز مواجه بودیم، ضمن اینکه در جنگ رمضان بخشی از تولید گاز کشور نیز مورد حمله دشمن متجاوز  قرار گرفته و عملاً بر ناترازی افزوده است. هرچند کارشناسان و نیروهای پرتلاش وزارت نفت مشغول بازسازی تاسیسات آسیب دیده و بازگشت به کار آن‌ها هستند، لیکن مسلماً در زمستان پیش رو ، اهمیت مصرف بهینه انرژی و مدیریت مصرف گاز دوچندان است.

تسنیم: شاخص شدت مصرف انرژی در کشور ما نسبت به استانداردهای جهانی چه وضعیتی دارد؟

صابری‌فر: وضعیت متأسفانه مطلوب نیست. ما در بهترین حالت، شدت مصرف انرژی‌مان حداقل دو برابر میانگین های جهانی است و در برخی موارد در بخش‌های صنعتی، تولیدی و ساختمان، این عدد به 3 تا 5 برابر هم می‌رسد. این یعنی بخش بزرگی از تولید انرژی ما، صرفِ هدررفت می‌شود. اگر بتوانیم تنها 20 تا 30 درصد از این هدررفت را با بهینه‌سازی مهار کنیم، ارزش اقتصادی آن معادل میلیاردها دلار در سال خواهد بود که می‌تواند جهشی بزرگ در اقتصاد و تولید کشور ایجاد کند.

 تسنیم: در حوزه ساخت‌وساز، ساختمان‌ها تا چه حد در این اتلاف انرژی نقش دارند؟

صابری‌فر: بخش ساختمان سهم بسیار بزرگی در هدررفت انرژی دارد. متأسفانه در ساختمان‌های موجود فرصت‌های طلایی بهینه‌سازی در مرحله ساخت‌وساز از دست رفته است. اگر طبق مبحث 19 مقررات ملی ساختمان عمل کنیم، می‌توان ساختمانی ساخت که تا ساعت‌ها دمای خود را حفظ کند، اما در شرایط فعلی درساختمان‌ها به دلیل استفاده از مصالح نامناسب و تجهیزات و سیستم های گرمایشی ناکارامد و با بهره وری پایین با هدر رفت بالایی روبرو هستیم. ما در استان زنجان مطالبه‌گر اجرای دقیق این مقررات هستیم تا در آینده شاهد کاهش بارِ مصرفی در مرحله بهره‌برداری باشیم.

تسنیم: شرکت گاز استان زنجان در راستای بهینه‌سازی، چه اقدامات عملیاتی برای مدارس انجام داده است؟ 

صابری‌فر: مدارس به دلیل ماهیت آموزشی و مشکلات فنی، جزو اولویت‌های ابلاغی شورای اقتصاد و شرکت گاز بودند. ما از سال 1402 با هماهنگی آموزش و پرورش، طرح بهسازی موتورخانه‌ها را به‌طور جدی آغاز کردیم. تاکنون 67 مدرسه بهسازی شده و 14 مدرسه نیز در دست اقدام است که مجموعاً 81 مدرسه را شامل می‌شود. برای این پروژه‌ها حدود 10 میلیارد تومان هزینه شده است. نصب سیستم‌های هوشمند در موتورخانه‌ها از دیگر اقدامات شرکت گاز در بهینه سازی مصرف ساختمان های مراکز اداری ، نظامی ، آموزشی و … است تا علاوه بر رفع مشکلات گرمایشی، مصرف بهینه انرژی نیز نهادینه شود.

تسنیم: در بخش صنعت و بخش‌های غیرخانگی، چه برنامه‌هایی برای جلوگیری از اتلاف گاز دارید؟

صابری‌فر: رویکرد ما در صنعت، الزام به رعایت استانداردهای ملی انرژی است و برای صنایع پرمصرف، از خدمات مشاوران انرژی بهره می‌گیریم. اما اقدام جدید و بسیار مهم امسال، جاری سازی طرح «شرکت‌های کارور گاز طبیعی» است. در این طرح، شرکت‌هایی با تخصص بهینه‌سازی، با مشترکان خانگی، صنعتی و تجاری قرارداد می‌بندند. این شرکت‌ها با اصلاح فرآیندها و تجهیزات، مصرف را کاهش می‌دهند و از محل کاهش مصرف و فروش اوراق مربوط به آن، هم هزینه‌های خود را تأمین می‌کنند و هم به مشترک پاداش می‌دهند.

تسنیم: این طرح «کارور» برای مشترک خانگی چه مزیتی دارد؟ 

صابری‌فر: مشترک خانگی از طریق یک اپلیکیشن می‌تواند مصرف خود را تحلیل کند. شرکت کارور به او راهکارهای کاهش مصرف را ارائه کرده و هم در اصلاح تجهیزات و جلوگیری از هدر رفت با او همیاری می‌کند و اگر با تغییر رفتار یا اصلاح تجهیزات، مصرف را کاهش دهد، پاداش دریافت می‌کند. این پاداش می‌تواند در فصول سرد، مبلغ قابل‌توجهی برای خانواده‌ها باشد. هدف ما این است که انرژی به جای هدررفت، به سمت تولید و ثروت‌آفرینی هدایت شود.

تسنیم: به عنوان سخن پایانی، چه چشم‌اندازی برای مدیریت انرژی متصور هستید؟

صابری‌فر: ما باید از یک «مصرف‌کننده صرف» به سمت «مدیریت هوشمند» حرکت کنیم. اگر به سمت بهینه‌سازی ساختمان‌ها، اصلاح رفتار مصرف‌کنندگان و تغییرات ساختاری در شهرسازی (مانند ایجاد محلات خودکفا) حرکت کنیم، نه‌تنها ناترازی نخواهیم داشت، بلکه می‌توانیم به صادرکننده مقتدر انرژی در منطقه تبدیل شویم. این هدف، نیازمند یک عزم ملی و همکاری یکپارچه بین مردم و دستگاه‌های حاکمیتی است. 

زمستان پیش رو در برخی روزهای سرد با ناترازی چندصد میلیون متر مکعبی تولید و مصرف گاز روبرو هستیم و برای مدیریت مصرف در این روزها و مواجهه با کمترین محدودیت و آسیب ، مصرف بهینه یک ضرورت همگانی است .

انتهای پیام/.