به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرمانشاه، روستاها به‌عنوان کانون‌های تولید، هویت فرهنگی و امنیت غذایی کشور، نقش بی‌بدیلی در مسیر توسعه پایدار ایران ایفا می‌کنند. استان کرمانشاه با گستره‌ای وسیع از روستاها، تنوع اقلیمی و ظرفیت‌های انسانی، یکی از استان‌های مهم کشور در حوزه توسعه روستایی به شمار می‌رود؛ توسعه‌ای که بی‌توجهی به آن می‌تواند پیامدهایی چون مهاجرت، رکود اقتصادی و تضعیف بافت‌های اجتماعی را به‌دنبال داشته باشد.

در سال‌های اخیر، توجه به عمران روستایی، ارتقای زیرساخت‌ها و ایجاد اشتغال پایدار در مناطق روستایی کرمانشاه در دستور کار مدیریت استان قرار گرفته و اقدامات قابل توجهی در این زمینه انجام شده است. افزایش اعتبارات، گسترش پروژه‌های عمرانی، توسعه خدمات زیربنایی و تقویت اقتصاد محلی از جمله محورهایی است که روند توسعه روستاها را شتاب داده است.

در همین راستا، جبار نظری مدیر دفتر امور روستایی و شوراهای استانداری کرمانشاه، در گفت‌وگویی تفصیلی با خبرگزاری تسنیم، به تشریح آخرین وضعیت روستاهای استان، برنامه‌های عمرانی، اقدامات اشتغال‌زایی، مقابله با مهاجرت، توسعه گردشگری روستایی و نقش مردم در آبادانی مناطق روستایی پرداخته است که مشروح این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید.

2500 روستای دارای سکنه و 554 روستای خالی از جمعیت

تسنیم: ابتدا سیمای کلی حوزه روستایی استان کرمانشاه را تشریح بفرمایید.

نظری: استان کرمانشاه دارای 87 دهستان و 3144 آبادی است که از این تعداد، 2500 آبادی دارای سکنه و 554 روستا خالی از سکنه هستند. بر اساس سرشماری سال 1395 جمعیت روستاهای استان 470 هزار و 422 نفر برآورد شده است.

دفتر امور روستایی استانداری یکی از مهم‌ترین دفاتر در حوزه مدیریتی استان محسوب می‌شود و مأموریت اصلی آن برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری برای توسعه پایدار مناطق روستایی است. از جمله وظایف این دفتر می‌توان به هدایت و پشتیبانی دهیاری‌ها، نظارت و ارزیابی عملکرد شوراها و دهیاران، مدیریت امور اقتصادی و عمرانی و ساماندهی امور اجتماعی روستاها اشاره کرد.

تسنیم: نگاه شما به مفهوم «روستا» در برنامه‌ریزی‌های توسعه‌ای چیست؟

نظری: روستا صرفاً سکونتگاه کوچکی در حاشیه شهرها نیست؛ بلکه ریشه در هویت فرهنگی، تولید و امنیت غذایی کشور دارد. هر محصولی که بر سفره مردم است و هر بخشی از طبیعتی که زنده و پویاست، مدیون تلاش روستاییان است. بی‌توجهی به روستاها هزینه‌های سنگینی همچون مهاجرت گسترده، فشار بر شهرها، کاهش تولیدات کشاورزی و فرسایش فرهنگی را به‌دنبال دارد.

اگر آینده‌ای متوازن و پایدار می‌خواهیم، باید این روند را متوقف کرده و با اجرای پروژه‌های عمرانی، زیرساخت‌های زندگی در روستاها را ارتقا دهیم.

اجرای 1300 پروژه عمرانی با رشد 300 درصدی

تسنیم: لطفاً درباره‌ پروژه‌های عمرانی اخیر در روستاهای استان توضیح دهید.

نظری: ما رویکردی دوگانه در توسعه عمرانی داریم؛ بخشی از پروژه‌ها توسط دستگاه‌های اجرایی مانند بنیاد مسکن، شرکت آب و فاضلاب و سایر نهادها انجام می‌شود و بخشی توسط دهیاری‌ها.

در سال جاری بیش از 1500 میلیارد تومان اعتبار از محل سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور به استان کرمانشاه اختصاص یافته است. با این اعتبار، تا امروز 1300 پروژه عمرانی در روستاها اجرا و به سرانجام رسیده است. این آمار نسبت به سال گذشته 300 درصد رشد دارد.

پروژه‌ها شامل ایجاد پارک، زمین‌های ورزشی، زمین چمن مصنوعی، دفع آب‌های سطحی، آسفالت و جدول‌گذاری معابر، احداث پل و سنگ‌فرش معابر بوده‌اند. این روند نشانه‌ای از جهش عمرانی استان است و به دستور استاندار محترم، نظارت مستمر بر همه پروژه‌ها انجام می‌شود.

صدور 5180 پروانه ساختمانی در یک سال گذشته

تسنیم: یکی از محورهای مطرح در توسعه روستایی مقاوم‌سازی منازل است. در این زمینه چه اقداماتی صورت گرفته است؟

نظری: مقاوم‌سازی صرفاً یک کار فنی نیست؛ حرکتی فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی برای حفظ سرمایه‌های انسانی و مادی در روستاهاست. در سال گذشته، بیش از 5180 پروانه ساختمانی توسط دهیاری‌ها صادر شده است که همزمان نشانگر افزایش مهاجرت معکوس به روستاها و رشد ساخت‌وساز مقاوم محسوب می‌شود.

مقاوم‌سازی از طریق بنیاد مسکن انقلاب اسلامی انجام می‌شود. متقاضی ابتدا با معرفی‌نامه دهیاری به بنیاد مراجعه کرده، پس از طی مراحل اولیه به بانک‌های عامل معرفی می‌شود. خوشبختانه همکاری بانک‌ها در سال جاری بسیار مطلوب بوده و مشکلاتی که پیش‌تر وجود داشت، به‌ویژه در زمینه تضامین، رفع شده است.

توصیه من به همه روستاییان عزیز این است که با جدیت موضوع مقاوم‌سازی منازل را دنبال کنند. امنیت و پایداری سکونت در روستا، زیربنای پیشرفت پایدار استان است.

دفتر امور روستایی آماده‌ایست تا هرگونه مشکل در روند مقاوم‌سازی، دریافت تسهیلات یا اقدامات عمرانی را پیگیری کند. با همکاری مردم و مسئولان، آینده‌ای روشن و توسعه‌یافته برای روستاهای کرمانشاه دور از دسترس نخواهد بود.

تسنیم: درخصوص بیمه منازل روستایی، توصیه‌ای دارید؟

نظری: بله، موضوع بسیار مهمی است. از همه روستاییان عزیز تقاضا دارم که منازل خود را حتماً بیمه حوادث طبیعی کنند. تجربه تلخ زلزله سال 1396 نشان داد که بی‌توجهی به بیمه، خسارات سنگینی بر مردم وارد می‌کند. بیمه، امنیت خاطر و ضمانتی برای سرمایه مردم است و باید به یک فرهنگ عمومی در مناطق روستایی تبدیل شود.

پوشش 99 درصدی گاز روستاهای استان 

تسنیم: وضعیت خدمات زیربنایی مانند گاز، آب و برق در سطح روستاها چگونه است؟

نظری: در حوزه گازرسانی، استان کرمانشاه با ضریب پوشش 99 درصدی یکی از استان‌های سبز کشور محسوب می‌شود. در زمینه آب‌رسانی نیز تنها چند مورد خاص در دست پیگیری است و مشکل جدی نداریم.

در حوزه آسفالت معابر، تاکنون بیش از یک میلیون و 200 هزار مترمربع از معابر روستایی با مشارکت بنیاد مسکن و دهیاری‌ها آسفالت شده که نسبت به سال گذشته 41 درصد رشد داشته است. این طرح‌ها علاوه بر بهبود تردد، نقش مؤثری در افزایش زیبایی روستاها و توسعه اقتصادی دارند.

در 11 ماه گذشته، 23 زمین چمن مصنوعی فوتبال در نواحی روستایی احداث شده و تجهیز آن‌ها با همکاری اداره کل ورزش و جوانان انجام گرفته است.

برای حفظ امنیت و آرامش روستاییان نیز 980 دوربین پایش تصویری در روستاها نصب شده است تا از سرقت اموال جلوگیری و امنیت فضاهای عمومی تأمین شود. هدف ما این است که رضایت مردم معیار اصلی موفقیت اقدامات عمرانی باشد.

تسنیم: شما به موضوع مهاجرت اشاره کردید. لطفاً درباره علت‌ها و راهکارهای مقابله با آن توضیح دهید.

نظری: یکی از چالش‌های اصلی سال‌های اخیر، مهاجرت روستاییان به شهرها است که عمدتاً به دلیل کمبود امکانات رفاهی، ضعف زیرساخت‌ها و نبود اشتغال پایدار صورت گرفته است. این مهاجرت‌ها هم برای شهرها مشکلاتی ایجاد کرده و هم موجب تخلیه ظرفیت‌های اقتصادی روستاها شده است.

در دفتر امور روستایی، برای مقابله با این روند اقداماتی انجام داده‌ایم؛ از جمله ایجاد زیرساخت‌های عمرانی، پرداخت تسهیلات اشتغال‌زایی، توسعه مشاغل خرد و خانگی، مکانیزه کردن کشاورزی، راه‌اندازی شرکت‌های تعاونی تولیدی، استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر و تقویت صنعت گردشگری روستایی.

با تخصیص تسهیلات ارزان‌قیمت به کارآفرینان روستایی و پیش‌بینی مشوق‌های اقتصادی برای جذب سرمایه‌گذاری در روستاها، اکنون شاهد روند مهاجرت معکوس هستیم؛ یعنی بازگشت مردم از شهرها به روستاها. این رویکرد، نشانه‌ای از احیای اعتماد و امید در میان جامعه روستایی استان کرمانشاه است.

تسنیم: همان‌گونه که بارها اشاره کرده‌اید، اقتصاد پویا و پایدار روستا مهم‌ترین مانع مهاجرت روستاییان به شهرهاست. لطفاً درباره برنامه‌های اشتغال‌زایی امسال توضیح دهید.

نظری: دقیقاً همین‌گونه است. زمانی که اقتصاد روستا فعال، پویا و پایدار باشد، روستاییان نه‌تنها از مهاجرت منصرف می‌شوند بلکه در زادگاه خود ماندگار می‌مانند و محور توسعه جامعه خواهند بود.

در حوزه اشتغال‌زایی خوشبختانه امسال شاهد تحولات مثبتی بوده‌ایم. از ابتدای سال 142 میلیارد تومان تسهیلات اشتغال‌زایی روستایی از طریق سامانه «تک» تخصیص یافته است. متقاضیان ایجاد طرح‌های درآمدزا می‌توانند از طریق همین سامانه ثبت‌نام کنند؛ درخواست‌ها در فرمانداری‌ها و دفتر ما بررسی می‌شود و در صورت احراز شرایط، پرداخت تسهیلات صورت می‌گیرد. روند ثبت‌نام بسیار ساده و زمان‌بر نیست.

سامانه «تک» دو خدمت اصلی ارائه می‌دهد:

1. تسهیلات کارآفرینی روستایی برای سرمایه‌گذاری‌های تولیدی.

2. تسهیلات خویش‌فرمایی تا سقف 200 میلیون تومان برای مشاغل خانگی.

متقاضیان کافی است وارد سامانه شوند، مدارک مورد نیاز را بارگذاری و طرح اشتغال‌زایی خود را ثبت کنند. همکاران ما در دفتر امور روستایی، بررسی طرح و معرفی به بانک عامل را انجام می‌دهند تا تسهیلات در کوتاه‌ترین زمان ممکن پرداخت شود.

علاوه بر این، سامانه «کات» نیز فعال است که طرح‌های بزرگ‌تر و سرمایه‌گذاری‌های گروهی را پوشش می‌دهد. در این سامانه، متقاضیان پروژه‌های اقتصادی را ثبت می‌کنند و پس از بررسی در کمیته اقتصادی و سرمایه‌گذاری، به بانک‌های عامل معرفی می‌شوند. سود بانکی در سامانه کات کمی بالاتر از تکک است اما بازده اقتصادی آن بیشتر محسوب می‌شود.

14 روستای هدف گردشگری 57 اقامتگاه بوم‌گردی در استان وجود دارد 

تسنیم: بخش قابل توجهی از برنامه‌های استان در حوزه گردشگری روستایی تعریف شده. این حوزه چه جایگاهی در سیاست‌های توسعه دارد؟

نظری: کرمانشاه با تنوع قومی، زیست‌اقلیمی و فرهنگی، گنجینه‌ای از ظرفیت‌های گردشگری است. ما اکنون 14 روستای هدف گردشگری و 57 اقامتگاه بوم‌گردی فعال داریم.

در راستای توسعه این صنعت، با همکاری اداره‌کل میراث فرهنگی و گردشگری اقدام به افزایش تورهای گردشگری، تشکیل زنجیره‌های ارزش توریستی، جذب سرمایه‌گذاران محلی و برگزاری جشنواره‌های فرهنگی و بومی کرده‌ایم.

در تخصیص اعتبارات به دهیاری‌ها نیز شاخص “رونق گردشگری” را لحاظ کرده‌ایم تا با تقویت زیرساخت‌ها، هم به توسعه روستاها و هم به رشد اقتصادی مردم محلی کمک شود. علاوه بر این، برنامه داریم تا شمار روستاهای هدف گردشگری را افزایش داده و نام کرمانشاه را به یکی از مقاصد مهم گردشگری روستایی کشور تبدیل کنیم.

تسنیم: در توزیع اعتبارات، رویکرد عدالت محوری را چگونه اجرا کرده‌اید؟

نظری: عدالت در توزیع اعتبارات برای ما یک اصل اساسی است. در سال جاری، بیشترین پرداخت‌ها را به روستاهای دورافتاده و مرزی اختصاص داده‌ایم؛ مناطقی که در سالیان گذشته کمتر مورد توجه قرار گرفته بودند.

بر اساس شاخص‌های برخورداری و کم‌برخورداری، اعتبارات را توزیع کرده‌ایم تا رشد عمرانی در مناطق محروم شتاب بگیرد. برای ما هیچ تفاوتی ندارد که روستا در مرکز استان باشد یا در شهرستان ثلاث باباجانی؛ آنچه مهم است عدالت در توسعه است.

تسنیم: همکاری دستگاه‌های اجرایی با دفتر روستایی در این روند چگونه بوده؟

نظری: خوشبختانه در دولت چهاردهم شاهد همدلی مثال‌زدنی میان دستگاه‌های اجرایی هستیم. در حوزه‌های آب، برق، گاز، راه و فضاهای ورزشی، همه دستگاه‌ها پای کار هستند. در بحث راه‌سازی، استان کرمانشاه به‌عنوان یکی از استان‌های شاخص کشور شناخته شده و بنده از زحمات مجموعه راهداری و بنیاد مسکن تشکر می‌کنم.

در حوزه آب نیز جز چند مورد محدود در بخش‌های فیروزآباد، عثمانوند و جلال‌وند، سایر مناطق وضعیت مطلوبی دارند و اقدامات تکمیلی در حال انجام است. همه مدیران اجرایی با رهنمودهای استاندار، به‌طور میدانی وضعیت پروژه‌ها را رصد می‌کنند و حتی ایشان شخصاً در قالب برنامه‌هایی چون “بخش‌گردی” و “روستاگردی” از مناطق مختلف بازدید حضوری دارند که جای قدردانی دارد.

تسنیم: نقش مردم در توسعه روستاها و انتخاب دهیاران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

نظری: اساس پیشرفت هر روستا، انتخاب درست مردم است. اگر شورای روستا از افراد صالح، متخصص و دلسوز تشکیل شود، قطعاً دهیار منتخب آن شورا نیز توانمند و فعال خواهد بود.

از مردم می‌خواهم در انتخابات شوراهای روستایی با حضور گسترده و انتخاب اصلح، نقش خود را در آبادانی روستا ایفا کنند. هر روستای آباد، یک ایران آباد است.

تسنیم: نحوه نظارت دفتر بر عملکرد دهیاری‌ها چگونه است؟

نظری: نظارت در دفتر ما به‌صورت منظم و مستمر انجام می‌شود. کارشناسان دفتر هر هفته از بخش‌ها و روستاهای مختلف بازدید می‌کنند و بر اقدامات دهیاری‌ها نظارت فنی و مالی دارند. همچنین چند سامانه هوشمند پایش و ارزیابی در دفتر راه‌اندازی شده که بر اساس اطلاعات میدانی، روند اجرای پروژه‌ها را رصد می‌کند. پس از بررسی سامانه‌ای، نظارت‌های میدانی صورت می‌گیرد تا از کیفیت اجرا اطمینان حاصل شود.

دفتر امور روستایی در طبقه اول استانداری مستقر است و همه مراجعان می‌توانند حضوری در خدمت همکاران ما باشند.

تسنیم: به‌عنوان جمع‌بندی، چه پیامی برای مسئولان و فعالان اجتماعی دارید؟

نظری: توسعه روستاها نباید به‌عنوان یک پروژه کوتاه‌مدت دیده شود، بلکه تعهدی ملی و بلندمدت است. آینده کشور ما در گرو تصمیم‌هایی است که امروز درباره‌ی روستاها و شهرها گرفته می‌شود. همه دستگاه‌ها، نهادها و فعالان اجتماعی باید دست در دست هم دهند تا چرخه زندگی در روستا پایدار بماند و این پایداری، بنیان پیشرفت ایران باشد.

انتهای پیام/