به گزارش خبرگزاری تسنیم از شیراز، محمد عسلی، از پیشکسوتان عرصه رسانه استان فارس طی یادداشتی اختصاصی با عنوان «اقتصاد ایران بعد از توافق با آمریکا » که در اختیار خبرگزاری تسنیم قرار داده، نوشت:

 گمانه‌زنی و، اما و اگر‌های چندی مطرح است که آیا توافقی بین ایران و آمریکا صورت می‌گیرد یا خیر؟

اگر توافقی حاصل شود آیا پایدار است یا موقت؟ اگر توافق واقعی و باثباتی باشد که تحریم‌ها برداشته شود، اقتصاد ایران نفسی می‌کشد یعنی رفع جدی تحریم‌ها و امکان معامله بانکی.

نتایج مثبت احتمالی می‌تواند کاهش و افت دلار را در پی داشته باشد. نخست دلار دچار افت می‌شود و سپس تثبیت می‌شود.

نرخ تورم از سرعت می‌افتد و به مرور کاهش می‌یابد. فروش نفت افزایش پیدا می‌کند و ارز بیشتری وارد کشور می‌شود. بازار با آرامش روانی بیشتری مواجه می‌شود و سرمایه‌گذاری داخلی جان می‌گیرد.

اما بدون اصلاحات اقتصادی در عملکرد بانک‌ها، بودجه، سیاست ارزی و فساد اثر توافق، موقتی خواهد بود.

اما اگر توافق ضعیف و موقتی باشد و حاصل آن آزادسازی پول یا معافیت محدود باشد دلار یکی دو ماه پائین می‌آید بعد دوباره بالا می‌رود و تورم عملاً ادامه پیدا می‌کند.

بازار‌ها دچار نوسان و سردرگمی می‌شوند و اعتماد مردم در بلندمدت کاهش می‌یابد.

اگر توافقی نشود، فشار تورمی ادامه می‌یابد و رشد اقتصادی ضعیف می‌شود. افزایش فاصله طبقاتی و مهاجرت سرمایه و نیروی متخصص کماکان استمرار می‌یابد.

بر این اساس توافق با آمریکا شرط لازم است، اما کافی نیست، چون بدون اصلاحات اقتصادی داخلی، حتی بهترین توافق‌ها هم فقط مسکن‌اند و درمان نیستند.

تجربه برجام در سال 1394 تا 1397 تأثیر موقتی داشت دلار از 3600 به 3200 رسید. تورم از 40 درصد به حدود 9 درصد کاهش پیدا کرد. فروش نفت بالا رفت و تا سقف 2 میلیون بشکه ادامه یافت و رشد اقتصادی در سال 95 مثبت اعلام شد. اما اصلاح ساختاری انجام نشد. سرمایه‌گذاری پایدار خارجی شکل نگرفت، اقتصاد به توافق وابسته شد و با خروج آمریکا همه چیز سریع به عقب برگشت.

مهمترین درس برجام آن بود که توافق می‌تواند اوضاع را بهتر کند، اما اگر اقتصاد از داخل درست نشود با یک شوک سیاسی دوباره فرو می‌ریزد. اگر الان توافق شود، دلار در کوتاه مدت به خاطر هیجان و ارزش آزاد شده افت محسوسی خواهد داشت، اما در میان مدت در یک کانال جدید تثبیت می‌شود لیکن در بلندمدت بستگی 100 درصد به سیاست دولت دارد. طلا هم همراه با دلار کاهش می‌یابد و اگر تورم کنترل نشود دوباره رشد می‌کند، چون طلا همیشه بیمه بی‌اعتمادی است.

در خصوص مسکن، قیمت‌ها معمولاً نمی‌ریزند، اما رشدش کند و یا متوقف می‌شود. اگر تورم مهار نشود، مسکن بعد از مدتی دوباره حرکت می‌کند و گران می‌شود. معمولا مسکن در ایران بیشتر تابع تورم است تا سیاست خارجی.

بورس با هیجان مثبتی مواجه می‌شود و بعد با اصلاح و تفکیک، صنایع بانکی، خودرویی و حمل و نقل سود می‌برند و شرکت‌های رانتی و دلاری افت می‌کنند.

اما مهمترین مسئله، معیشت مردم است، چون با توافق ارزان شدن فوری اتفاق نمی‌افتد هر چند فشار گرانی کمتر می‌شود، اما ناگهان زندگی راحت نمی‌شود. با اصلاح دستمزد‌ها مردم احساس بهبود می‌کنند.

در یک جمع‌بندی شتاب‌زده می‌توان گفت: توافق، فرصت تنفس به اقتصاد می‌دهد و با اصلاحات داخلی درمان می‌شود. بدون اصلاحات اقتصادی توافق فقط چند ماه آرامش می‌دهد، اما با اصلاحات می‌تواند مسیر اقتصاد را واقعا تغییر دهد.

به قول حافظ:
«صالح و طالع مطاع خویش نمودند
تا چه قبول افتد و که در نظر آید».
والسلام

انتهای پیام/424