به گزارش خبرگزاری تسنیم در زنجان،ماه رجب، ماه پربرکت بندگی، شاهد طلوع خورشیدی از آل رسول است که نورش بر ظلمت فکری آن روزگار تابید. حضرت امام محمد بن علی، ملقب به باقر و مشهور به باقرالعلوم، پنجمین پیشوای شیعیان، در اول یا سوم رجب سال 57 هجری قمری دیده به جهان گشود.

ولادت ایشان نه صرفاً یک رویداد تقویمی، بلکه آغازگر یک تحول عظیم علمی بود؛ تحولی که میراث نبوی را از خطر تحریف و خاموشی نجات داد. دوران حیات امام باقر (ع)، دورانی پرآشوب و در عین حال، دورانی سرشار از فرصت‌های مغتنم علمی بود. حکومت جبار و سرکوبگر بنی‌امیه در اوج اختلافات داخلی و درگیری‌های سیاسی، رو به ضعف نهاده بود و این فضای تنفسی، فرصتی کم‌نظیر برای خاندان عصمت و طهارت فراهم ساخت تا گنجینه‌های علوم اهل بیت (ع) را پس از سال‌ها اختناق، آشکار سازند.
«باقرالعلوم»؛ مهندسی علوم نبوی
لقب پرآوازه و جاودانه ایشان، «باقرالعلوم»، که به معنای شکافنده علوم است، برازنده شخصیتی است که به اعتراف دوست و دشمن، در اوج تسلط بر تمامی معارف دینی، فلسفی و طبیعی قرار داشت. این لقب توسط پیامبر اکرم (ص) پیش از ولادت ایشان، برای جابر بن عبدالله انصاری نقل شده بود؛ روایتی تاریخی که نشان‌دهنده مأموریت الهی این امام همام برای استخراج و تبیین معارف پیچیده دینی بود.
امام باقر (ع) در شرایطی که جعل حدیث به اوج خود رسیده و فقه اسلامی آشفته بود، دست به یک اقدام ساختاری زد. ایشان با تربیت شاگردانی برجسته، نظیر محمد بن مسلم، زُرارة بن اَعْیَن و اَبان بن تَغلِب، پایه‌های نظام‌مند مکتب اهل بیت (ع) را تثبیت کردند. ایشان نخستین امامی بودند که به شکل علنی و گسترده، مباحث فقهی، تفسیری و کلامی را تدریس کردند و هزاران حدیث صحیح را از گزند تحریف حفظ و به نسلی پس از خود منتقل کردند. این فعالیت‌های علمی زمینه‌ساز تشکیل حوزه علمیه عظیم دوران فرزند بزرگوارش، امام صادق (ع)، شد که به «مکتب جعفری» شهرت یافت.
وظیفه امام باقر (ع)، صرفاً آموزش نبود؛ بلکه ایشان تبیین‌کننده حقیقی‌ترین تفسیر از قرآن کریم و سنت نبوی بودند. در محضر ایشان، مبانی فقه شیعه، که بر اساس عقلانیت، اجماع اهل بیت (ع) و نص صریح کتاب و سنت بنا شده، تدوین و از فقه قیاسی و استحسانی (که در مکاتب دیگر مرسوم بود) متمایز گردید. این تبیین عمیق، در واقع، یک جبهه علمی در برابر انحرافات فکری دوران بود و تشیع را به یک مذهب مستدل و دارای هویت فقهی مستقل تبدیل کرد.

شاهد کربلا و اتصال نسل‌ها
یکی از ویژگی‌های منحصر به فرد حضرت باقرالعلوم (ع) این است که ایشان تنها امامی بودند که توانستند همزمان با دو نسل از ائمه قبلی و دو نسل بعدی خود ارتباط مستقیم داشته باشند. ایشان فرزند امام سجاد (ع) و نوه امام حسین (ع) و همچنین نوه دختری امام حسن مجتبی (ع) بودند؛ این اتصال نسبی، که ایشان را اولین امام علوی-فاطمی (حسنی-حسینی) می‌سازد، اهمیت ویژه‌ای در انتقال میراث دارد.
اما مهم‌تر از همه، امام باقر (ع) در سن خردسالی، واقعه جانسوز کربلا را از نزدیک مشاهده کردند. حضور ایشان در آن مصیبت بزرگ، به روایات و احادیث منقول از ایشان در خصوص فلسفه عاشورا، وزانت و عمق ویژه‌ای می‌بخشد. این شاهد عینی، اتصال مستقیم نهضت علمی خود را به خون شهدای کربلا تضمین کرد و نشان داد که دانش اهل بیت (ع)، با حماسه و ایثار عجین شده است.

جهاد علمی به جای قیام نظامی
دوران امامت حضرت باقر (ع) (از سال 95 تا 114 هجری قمری)، همزمان با اوج قدرت‌گیری قیام‌های نظامی نظیر قیام زید بن علی (عموی بزرگوارشان) بود. با این حال، استراتژی حکیمانه امام باقر (ع) بر جهاد علمی و انقلاب فکری متمرکز بود. ایشان به درستی درک کرده بودند که ریشه ظلم و استبداد، جهل و تحریف است و تا زمانی که پایه‌های فکری جامعه تصحیح نشود، قیام‌های نظامی صرفاً موجب هدر رفتن نیرو و خون پاک شیعیان می‌شود.
امام باقر (ع) با این رویکرد، در نهایت آرامش و در عین حال، نفوذ کلام و استدلال، به تربیت کادرهای فکری و دینی پرداختند که در آینده نه تنها به عنوان مبلغین، بلکه به عنوان حافظان حریم فقه اهل بیت (ع) عمل کردند. این جهاد فرهنگی، بزرگترین و ماندگارترین میراث ایشان بود که عملاً مشروعیت فکری حکومت‌های ستمگر را در درازمدت متزلزل کرد.

در سالروز ولادت این امام بزرگوار، فرصت مغتنمی است تا با تأمل در سیره علمی و عملی ایشان، بیش از پیش به عمق حکمت نهفته در کلام اهل بیت (ع) پی ببریم و در مسیر شکافتن علوم و دستیابی به حقیقت، از آن چراغ هدایت بهره بگیریم.

انتهای پیام.