به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرج، در شرایطی که بازار کار به‌سرعت در حال تغییر و حرکت به سمت فناوری‌های نوین است، نظام آموزش فنی و حرفه‌ای نقشی کلیدی در تربیت نیروی کار ماهر و پاسخگویی به نیازهای واقعی صنعت و بنگاه‌های اقتصادی ایفا می‌کند. استان البرز نیز به‌عنوان یکی از قطب‌های صنعتی کشور، ظرفیت قابل‌توجهی برای توسعه آموزش‌های مهارتی و پیوند مؤثر میان آموزش و اشتغال دارد.

در همین راستا، اداره کل آموزش فنی و حرفه‌ای استان البرز تلاش کرده با رویکردی نوین و بهره‌گیری از مشارکت بخش خصوصی، صنایع و نهادهای اقتصادی، مسیر توسعه مهارت‌آموزی را هموارتر کند. حرکت به سمت مدیریت هیئت‌امنایی مراکز آموزشی، تقویت ارتباط با صنعت، توجه به آینده‌پژوهی مشاغل، توسعه آموزش‌های مرتبط با فناوری‌های نوین و اجرای طرح‌هایی برای کاهش فاصله میان آموزش و اشتغال از جمله برنامه‌هایی است که در این حوزه دنبال می‌شود.

خبرنگار تسنیم از کرج در گفت‌وگویی تفصیلی با رضا باجولوند، مدیرکل آموزش فنی و حرفه‌ای استان البرز به بررسی مهم‌ترین برنامه‌ها، رویکردها و چشم‌انداز این مجموعه در حوزه مهارت‌آموزی پرداخته است؛ گفت‌وگویی که در آن از طرح‌های جدید، سهم آموزش‌های نوین، وضعیت اشتغال مهارت‌آموختگان و نقش مشارکت صنعت در توسعه آموزش‌های مهارتی سخن گفته شده است.

تسنیم: چه مدت است که به این اداره‌کل تشریف آورده‌اید و در این مدت تمرکز اصلی شما بر چه موضوعاتی بوده است؟

حدود سه ماه است که در اداره کل آموزش فنی و حرفه‌ای استان البرز در خدمت همکاران هستم. البته من 27 سال سابقه فعالیت‌های مدیریتی و کارشناسی در حوزه آموزش‌های فنی و حرفه‌ای، دانشگاه و صنعت را دارم و پیش از این نیز در استان البرز در مرکز تربیت مربی فعالیت‌های آموزشی داشته‌ام. بر همین اساس می‌توانم بگویم که نگاه خوبی نسبت به آموزش‌های فنی و حرفه‌ای دارم.

امروزه دیگر نباید به آموزش‌های فنی و حرفه‌ای صرفاً به‌عنوان یک مسیر آموزشی نگاه کنیم و قطعاً در همه کشورها این حوزه ابعاد گسترده‌تری دارد، هم دارای بعد اقتصادی است، هم بعد فرهنگی و هم بعد اجتماعی. با توجه به تخصص شما در حوزه اطلاع‌رسانی، بعد فرهنگی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار بوده و لازم است در این زمینه کار جدی انجام شود.

باید در خصوص این موضوع کار شود که از مدرک‌گرایی به سمت مهارت‌محوری یا شایستگی‌محوری حرکت کنیم که این موضوع نیازمند زمان و اطلاع‌رسانی مؤثر است. اگر به تاریخچه استان البرز نیز نگاه کنیم، می‌بینیم که این استان از گذشته در حوزه آموزش‌های فنی و حرفه‌ای نقش داشته است.

طرح‌های مهمی مانند طرح 18 ماهه در استان البرز آغاز شده و این استان از پایه و ظرفیت خوبی برای توسعه آموزش‌های مهارتی برخوردار است و ما نیز ادامه‌دهنده مسیر و کارهای ارزشمند زحمت‌کشان قبلی مجموعه هستیم و طی مدتی که بنده در خدمت همکاران هستم، چند اتفاق و اقدام نیز در این حوزه صورت گرفته است.

یکی از طرح‌ها و رویکردهای سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای تنظیم آموزش‌ها متناسب با نیاز بازار کار و صنعت است؛ یعنی هدفمند کردن آموزش‌ها بر اساس نیازهای واقعی بازار کار که البته این موضوع بنا به دلایلی به‌طور کامل محقق نشده، زیرا یکی از ابزارهای تحقق این هدف تعامل ساختارمند و مؤثر با بخش خصوصی و صنعت است.

قطعاً برنامه‌هایی وجود داشته و تفاهم‌نامه‌هایی منعقد و پروژه‌های مشترکی نیز انجام شده، اما سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای با توجه به مطالعاتی که انجام داده به این نتیجه رسیده که باید با یک روش خاص و مدل مدیریتی متفاوت فعالیت کند، بنابراین به این سمت حرکت کرده که مراکز آموزش فنی و حرفه‌ای را بر اساس مصوبه قانونی موجود، به‌صورت هیئت‌امنایی اداره و نظارت کند.

از دیگر اقدامات انجام شده می‌توان به پیوند دانشگاه آزاد اسلامی استان البرز و واحد کرج و اداره کل آموزش فنی و حرفه‌ای استان البرز در قالب طرح پردیس دانشگاهی اشاره کرد. این طرح بر اساس جلسات کارشناسی با حضور محمدصادق کمالی، فرماندار شهرستان اشتهارد و حسین کلانتری، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان البرز به مرحله اجرا رسید.

با توجه به ظرفیت دانشگاه آزاد اسلامی استان البرز در حوزه رشته‌های فنی مقرر شد تمهیدات لازم برای ایجاد پردیس دانشگاه آزاد با رویکرد مهارت در مرکز آموزش فنی و حرفه‌ای شهرستان اشتهارد برای 6 رشته مهارتی در مقطع کارشناسی در گام اول اتخاذ شود.

این امر می‌تواند در راستای یکپارچه‌سازی و هدفمندسازی آموزش‌های فنی و مهارتی متناسب با نیاز بازار کار انجام شود. بر اساس برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته، در سال تحصیلی آتی، از اسفندماه به بعد ثبت‌نام و آموزش متقاضیان انجام خواهد شد.

تسنیم: هیئت‌امنایی شدن مراکز چه مزیت‌هایی دارد؟

از مزایای هیئت‌امنایی شدن می‌توان به چابک‌سازی مدیریت اشاره کرد. در این مدل، بخش دولتی و بخش خصوصی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و بر اساس قانون، نهادهای میانجی یا واسطه‌ای که شامل اتاق‌های بازرگانی و اصناف هستند نیز به‌عنوان اعضای هیئت‌امنا در این ساختار حضور و خیرین نیز در این ساختار مشارکت دارند.

با این مدل و شیوه هیئت‌امنایی، تعامل ما با صنعت افزایش پیدا می‌کند و در تصمیم‌گیری‌های مربوط به آموزش‌های فنی و حرفه‌ای، بخش خصوصی نیز به‌عنوان یک میانجی نقش و حضور دارد. در استان البرز تا به امروز سه مرکز آموزش فنی و حرفه‌ای به شیوه هیئت‌امنایی مدیریت می‌شود؛ مرکز شهیدان رهبری، مرکز اشتهارد و مرکز تخصصی کشاورزی زیبادشت.

ما در حال حرکت به این سمت هستیم و با توجه به موقعیتی که استان البرز دارد و می‌توان گفت یکی از قطب‌های صنعتی کشور به شمار می‌رود، با هماهنگی‌هایی که با اتاق بازرگانی انجام داده‌ایم که در این زمینه واقعاً مشارکت خوبی داشته‌اند قرار است اداره کل آموزش فنی و حرفه‌ای استان البرز هفت مرکز آموزشی را به این شیوه اداره کند.

در حال حاضر سه مرکز به‌صورت هیئت‌امنایی مدیریت می‌شود و تلاش داریم سایر مراکز نیز با مشارکت صنایع به‌صورت هیئت‌امنایی اداره شوند. قطعاً این موضوع می‌تواند در توسعه مهارت‌آموزی در استان، به‌ویژه با مشارکت بنگاه‌های اقتصادی، نقش مؤثری داشته باشد.

تسنیم: طرح‌های دیگری نیز در این حوزه پیش‌بینی شده‌اند؟

یک طرح نیز با محوریت اتاق بازرگانی تحت عنوان «البرز، فاتح مهارت» تنظیم کرده‌ایم که در حال انجام مقدمات اجرایی آن هستیم. امیدواریم با اجرای این طرح که منجر به ایجاد یک «پیشخوان مهارت» می‌شود، صنایع بتوانند نیازهای آموزشی و همچنین نیازهای نیروی انسانی خود را در این سامانه ثبت کنند.

بر اساس چارچوبی که تعریف شده و با مشارکت سازمان‌ها و اداراتی که در حوزه اشتغال‌زایی نقش دارند که در این طرح اتاق بازرگانی سیاست‌گذاری را بر عهده دارد، بتوانیم خدمات مهارتی مناسبی را به بنگاه‌های اقتصادی ارائه دهیم. می‌توانم در یک جمله بگویم که هدف ما از اجرای این طرح، کاهش فاصله میان آموزش و اشتغال است.

به‌گونه‌ای که فردی که وارد آموزش‌های فنی و حرفه‌ای می‌شود، به‌صورت کاملاً هدفمند بداند برای چه رشته و شغلی آموزش می‌بیند و حتی در مواردی بورسیه می‌شود. این رویکرد کمک می‌کند تا انگیزه در جوانان تقویت و توسعه یابد و آنان به سمت آموزش‌های مهارتی گرایش پیدا کنند.

هرچند آموزش‌های دانشگاهی نیز مهم است و دانش و مهارت باید در کنار یکدیگر قرار گیرند. این طرح یکی از اقداماتی است که در استان البرز، در همین مدت حدوداً سه‌ماهه‌ای که بنده در خدمت همکاران هستم، آغاز و روی آن کار شده و در حال رسیدن به نتایج اولیه است.

همچنین به منظور ایجاد تحول در برنامه‌های فنی و حرفه‌ای، طرح گردش شغلی کارکنان و شایسته‌سالاری و حضور بانوان در عرصه‌های مدیریتی در دستور کار قرار گرفته و ادامه خواهد داشت.

تسنیم: مهم‌ترین اولویت شما در مدیریت آموزش فنی و حرفه‌ای استان البرز چیست و به نظر شما طی 6 ماه تا یک سال آینده چه تغییرات ملموسی در این حوزه رخ خواهد داد؟

آنچه که باید در کشور و به‌ویژه استان البرز اتفاق بیفتد، ایجاد یک هم‌افزایی میان نظام‌های آموزشی است؛ چه آموزش‌وپرورش، چه آموزش عالی و چه آموزش‌های فنی و حرفه‌ای. ما نیز در مراکز خود در حال حرکت به سمتی هستیم که دانشگاه، هنرستان‌های فنی و حرفه‌ای و صنایع حضور داشته باشند و آموزش‌های فنی و حرفه‌ای نیز ارائه شود.

پیش‌بینی من این است که اگر در این مدت با کمک همکارانم و نیز با حمایت استاندار و همه مدیران استانی بتوانیم این هم‌افزایی را ایجاد کنیم، می‌توانیم به سمت ایجاد یک کنسرسیوم در حوزه مهارت‌آموزی حرکت کنیم. در این صورت، قطعاً در بحث تأمین نیروی انسانی موردنیاز صنایع در استان البرز می‌توانیم نقش مؤثری را ایفا کنیم.

تسنیم: طرح دیگری در دست اجرا دارید و چه چشم‌اندازی برای توسعه این حوزه متصور هستید؟

در طرح «البرز، فاتح مهارت» تمام جوانب در نظر گرفته شده و این طرح هم از بعد اقتصادی، هم از بعد فرهنگی و هم از بعد اجتماعی موردتوجه قرار گرفته است و در واقع یک بسته کامل به شمار می‌رود. در کنار آن، اقدام دیگری نیز با مدیریت معاون وزیر و رئیس سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور، آغاز شده و مورد تأکید وی قرار دارد که لازم است از حمایت‌های بی‌دریغ وی قدردانی کنم.

در این راستا یک فضای نمایشگاهی در مرکز آموزش فنی و حرفه‌ای شهید رهبری، در حال ایجاد است که با عنوان «کارافن» فعالیت خواهد کرد. اینجا محلی است که کارآموزان ما می‌توانند دستاوردهای خود را، به‌ویژه در حوزه صنایع‌دستی و سایر تولیداتی که قابلیت تبدیل شدن به محصول دارند، عرضه کنند.

همچنین در این فضا آموزش خواهند دید که چگونه فرآیند بازاریابی را انجام دهند و درعین‌حال بتوانند محصولات خود را نیز در همان محل به فروش برسانند. هدف از این اقدام، توسعه فرهنگ مهارت‌آموزی است. در کنار آن، ارائه خدمات مشاوره‌ای نیز می‌تواند پیش‌بینی شود و این فضا فرصتی باشد تا جوانان ما با مهارت و هنر آشنا شوند.

این مجموعه می‌تواند به‌عنوان یک پلتفرم و سکو عمل کند تا تمامی مشاغل خانگی و افرادی که دارای مهارت هستند و توانسته‌اند مهارت خود را به تولید تبدیل کنند، بتوانند در آن محل به‌صورت متمرکز محصولات خود را عرضه کنند و در فضای رقابتی حضور داشته باشند. این اقدام هم می‌تواند در راستای توسعه فرهنگ مهارت‌آموزی مؤثر باشد و هم به جذب جوانان به سمت آموزش‌های فنی و حرفه‌ای کمک کند.

تسنیم: این همان نمایشگاهی است که چندین ماه قبل افتتاح شد و قرار است توسعه یابد؟

بله. فضایی که پیش از این وجود داشت، فضای بزرگی نبود و درون مجموعه قرار داشت و بیشتر در زمان اداری فعال بود اما فضایی که اکنون پیش‌بینی کرده‌ایم به‌گونه‌ای است که می‌تواند در دو شیفت فعالیت داشته باشد و خارج از فضای مرکز نیز قرار دارد، به‌طوری‌که عموم مردم می‌توانند از آن بازدید کنند. این موضوع باعث می‌شود دسترسی برای گروه‌های هدف ما بیشتر فراهم شود.

یکی دیگر از اقداماتی که در این «کارافن» پیش‌بینی شده، هماهنگی با مدیرکل زندان‌های البرز است تا بتوانیم دستاوردهای افرادی را که در زندان‌ها فعالیت‌های تولیدی دارند نیز در این فضا به نمایش بگذاریم. همچنین اگر فروشی از این محصولات انجام شود، مبلغ آن به‌صورت مستقیم به حساب خود آن افراد واریز خواهد شد. این موضوع می‌تواند انگیزه‌ای برای توسعه فعالیت‌ها در حوزه صنایع‌دستی و کارهای فنی نیز ایجاد کند.

تسنیم: سهم آموزش‌های دیجیتال و هوش مصنوعی در سبد دوره‌های آموزش فنی و حرفه‌ای چقدر است؟

یکی از رویکردهای آموزش‌های فنی و حرفه‌ای، توجه به آینده‌پژوهی مشاغل است. امروز موضوع فناوری‌ها نیز به‌طور جدی مدنظر قرار دارد. رویکرد ما نیز بر همین اساس است؛ به این معنا که بتوانیم در حوزه‌های فناوری اطلاعات، هوش مصنوعی و آی‌تی ورود کنیم که این امر صورت گرفته اما در حال حاضر تمرکز ما بر توسعه و گسترش این حوزه‌هاست.

یکی از برنامه‌های ما که در حال حاضر در دست اقدام است، ایجاد فضایی به‌عنوان مهارت‌های پیشرفته یا یک کارگاه تخصصی در این حوزه است تا بتوانیم در این زمینه نیز فعالیت داشته باشیم. این اقدام با رویکرد مشارکت بخش خصوصی در حال انجام است. البته این آموزش‌ها پیش از این نیز در مجموعه آموزش‌های ما وجود داشته و ارائه می‌شده، اما در حال حاضر در حال توسعه آن و ایجاد فضایی اختصاصی برای این حوزه هستیم.

ازآنجاکه این حوزه مخاطبان خاص خود را دارد، به تجهیزات و امکانات ویژه‌ای نیز نیازمند است و به همین دلیل در حال فراهم کردن یک فضای مشخص و تخصصی برای آن هستیم. آموزش‌های فنی و حرفه‌ای واقعاً آموزش‌های گران و پرهزینه‌ای هستند و با توجه به‌سرعت تغییرات فناوری، برای به‌روزرسانی تجهیزات و محتوای آموزشی نیاز به اعتبارات قابل‌توجهی وجود دارد.

به همین دلیل یکی از رویکردهای اساسی سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای، جلب مشارکت بخش خصوصی و صنایع است. از همین‌جا اعلام می‌کنم که از همکاری تمامی بنگاه‌های اقتصادی و مراکز آموزشی و پژوهشی استقبال می‌کنیم. ما آمادگی کامل داریم که به‌صورت مشارکتی در زمینه فناوری‌های نوین فعالیت کنیم.

واقعیت این است که راه دیگری جز این وجود ندارد؛ باید میان دستگاه‌های آموزشی مشارکت و هم‌افزایی ایجاد کنیم تا بتوانیم در مسیر توسعه مهارت و فناوری گام‌های مؤثر و پایدار برداریم.

تسنیم: در حوزه آموزش‌های فنی و حرفه‌ای سهم زنان، افراد دارای معلولیت و ساکنان مناطق کم برخوردار چقدر است؟

در حوزه آموزش‌ها، ما یک طرح محله‌محور داریم که آموزش‌های فنی و حرفه‌ای نقش بسیار مؤثری در اجرای آن ایفا می‌کنند. می‌توان گفت این رویکرد، یکی از سیاست‌های بسیار خوب در توسعه آموزش‌های مهارتی است، چراکه آموزش را به دل محله‌ها می‌برد و این روند هم‌اکنون در استان در حال اجرا بوده و سهم قابل‌توجهی را نیز به خود اختصاص داده است.

البته این سهم صرفاً مختص آموزش‌های فنی و حرفه‌ای نیست و برای تمامی دستگاه‌های اجرایی استان البرز سهم مشخصی تعریف شده است. اداره کل آموزش فنی و حرفه‌ای استان البرز تاکنون توانسته صد درصد تعهدات و برنامه‌هایی را که در این زمینه بر عهده داشته، به‌طور کامل محقق کند.

در قالب این طرح، آموزش‌ها مستقیماً در محله‌ها برگزار می‌شود. کمیته‌ای با عنوان مهارت‌آموزی با محوریت محلات شکل گرفته که فعالیت‌های آن در فضاهایی مانند مساجد و سایر اماکن محلی انجام می‌شود. همکاران ما در اداره کل آموزش فنی و حرفه‌ای ضمن حضور در این محلات، خدمات مشاوره‌ای را ارائه می‌دهند.

همچنین در صورت نیاز، مربیان فنی و حرفه‌ای برای برگزاری دوره‌های آموزشی اعزام می‌شوند. درصورتی‌که شرایط فراهم باشد نیز علاقه‌مندان می‌توانند برای تکمیل آموزش‌ها به مراکز آموزش فنی و حرفه‌ای نیز مراجعه کنند.

تسنیم: برای افراد دارای معلولیت هم آموزشی دارید؟

در خصوص این گروه از افراد نیز، مشابه سهمی که برای هر یک از دستگاه‌های اجرایی تعریف شده، سهم مشخصی برای سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای در نظر گرفته شده است و ما نیز به سهم خود در این زمینه مشارکت داریم. البته آموزش این افراد نیازمند فراهم شدن شرایط کارگاهی و آموزشی خاصی است که معمولاً اداره کل بهزیستی نقش پررنگ‌تری در فراهم‌سازی این بسترها دارد.

با این حال، بر اساس تفاهمات انجام‌شده، ما نیز به تعهدات خود در این زمینه عمل کرده‌ایم. درعین‌حال، این آمادگی و رغبت وجود دارد که بخش خصوصی و خیرین نیز در این حوزه مشارکت بیشتری داشته باشند. ظرفیت‌های خوبی در مجموعه فنی و حرفه‌ای برای ارائه این نوع آموزش‌ها وجود دارد و با همکاری و مشارکت بیشتر، می‌توان خدمات مؤثرتری را به این افراد ارائه داد.

بخش قابل‌توجهی از آموزش‌های فنی و حرفه‌ای ماهیت صنعتی دارد و طبیعتاً شامل فعالیت‌های سنگین و سخت می‌شود. با این حال، در سایر حوزه‌های آموزشی این امکان فراهم شده و این اتفاق در حال انجام است. به‌ویژه در آموزش‌های مرتبط با رایانه و مهارت‌های کامپیوتری، حوزه صنایع‌دستی و فعالیت‌هایی که متناسب با توانایی این افراد باشد، همکاری لازم از سوی آموزش فنی و حرفه‌ای صورت می‌گیرد.

دوره‌های آموزشی افراد دارای معلولیت به‌صورت مجزا از افراد عادی برگزار می‌شود، چراکه مربیان تخصصی، شرایط کارگاهی ویژه و ملاحظات خاص آموزشی برای آن‌ها در نظر گرفته شده است تا آموزش‌ها متناسب با نیازها و توانمندی‌هایشان ارائه شود.

تسنیم: در خصوص به‌روزرسانی دانش مربیان نیز توضیح بفرمایید؛ با توجه به اینکه جامعه روزبه‌روز به سمت فناوری‌های پیشرفته حرکت می‌کند، آیا دانش و مهارت مربیان ما نیز به‌طور مستمر به‌روزرسانی می‌شود یا همچنان بر پایه آموزش‌هایی که سال‌ها پیش دریافت کرده‌اند فعالیت می‌کنند؟

متولی آموزش مربیان در سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور، مرکز تربیت مربی بوده که در استان البرز مستقر است و در آن برنامه‌های متنوعی برای ارتقای توانمندی مربیان طراحی و اجرا می‌شود؛ هم در حوزه مهارت‌های نرم و هم در حوزه مهارت‌های تخصصی و فنی. بر اساس این برنامه‌ها، هر مربی موظف است در طول سال ساعات مشخصی را به آموزش و به‌روزرسانی مهارت‌های خود اختصاص دهد.

در سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای برای مسیر ارتقای شغلی مربیان نیز برنامه‌های مشخصی پیش‌بینی شده که یکی از مهم‌ترین آن‌ها طرح «رتبه‌بندی مربیان» است که در آن مربیان سراسر کشور مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. در این فرآیند، نقاط قوت و ضعف مربیان مشخص شده و بر اساس امتیازاتی که کسب می‌کنند، مسیر آموزشی و توانمندسازی آن‌ها نیز تعریف می‌شود.

علاوه بر برنامه‌هایی که از سوی مرکز تربیت مربی به‌صورت سالانه اجرا می‌شود، اداره کل آموزش فنی و حرفه‌ای استان نیز برنامه‌هایی را برای توانمندسازی مربیان در نظر می‌گیرد. یکی از این برنامه‌ها «کاربینی» است؛ به این معنا که مربیان ما می‌توانند در بنگاه‌های اقتصادی و محیط‌های واقعی کار حضور پیدا کنند و از نزدیک با فناوری‌های روز و فرآیندهای عملی صنعت آشنا شوند.

این ارتباط مستقیم با صنعت، علاوه بر افزایش تجربه عملی مربیان، به نوعی یک نیازسنجی واقعی نیز محسوب می‌شود. مربیان از این طریق می‌توانند نیازهای آموزشی جدید را شناسایی کنند و بر همان اساس، یا اداره کل برای توسعه آموزش‌ها برنامه‌ریزی می‌کند و یا از طریق مرکز تربیت مربی که مسئولیت اصلی آموزش مربیان را بر عهده دارد، دوره‌های لازم طراحی و اجرا می‌شود.

تسنیم: چه نسبتی از دوره‌های آموزش فنی و حرفه‌ای منجر به اشتغال واقعی می‌شوند؟

در بحث اشتغال، شرایط در رشته‌های مختلف متفاوت است اما به‌طور میانگین می‌توان گفت بیش از 60 درصد افرادی که دوره‌های آموزش فنی و حرفه‌ای را می‌گذرانند وارد بازار کار می‌شوند. در واقع آمارها و مطالعات انجام‌شده نشان می‌دهد افرادی که مهارت‌های فنی و حرفه‌ای را فرا می‌گیرند، معمولاً با مشکل جدی بیکاری مواجه نمی‌شوند.

امروزه مهارت ارزش بسیار بالایی پیدا کرده و فردی که یک مهارت را به‌درستی فراگرفته و توانایی‌های خود را به‌خوبی شناخته باشد، به‌سختی بیکار می‌ماند. البته اگر در مواردی شاهد بیکاری برخی از مهارت‌آموختگان باشیم، بررسی‌هایی که انجام داده‌ایم نشان می‌دهد دلایل مختلفی می‌تواند در این موضوع مؤثر باشد؛ از جمله اهمیت محل کار برای فرد، فاصله مکانی تا محل اشتغال یا میزان حقوق و شرایط کاری.

به همین دلیل نمی‌توان یک درصد ثابت از بیکاری را برای همه رشته‌ها اعلام کرد. برخی رشته‌های آموزشی تقریباً صد درصد منجر به اشتغال می‌شوند و برخی آموزش‌ها بیشتر ماهیت خوداشتغالی یا خویش‌فرمایی دارند و افراد می‌توانند به‌صورت مستقل فعالیت کنند. در برخی حوزه‌ها نیز به دلیل نیاز به تجهیزات سنگین و زیرساخت‌های خاص، اشتغال بیشتر به‌صورت استخدامی و وابسته به ظرفیت و نیاز صنعت و همچنین شرایط متقاضیان شکل می‌گیرد.

تسنیم: آیا پس از برگزاری دوره‌های مهارتی، سازوکاری برای رصد و پایش وضعیت مهارت‌آموختگان وجود دارد تا مشخص شود برای آن‌ها اشتغال پایدار ایجاد شده یا خیر؟

معمولاً برای افرادی که وارد بازار کار می‌شوند باید یک پشتیبانی آموزشی نیز وجود داشته باشد. تا زمانی که افراد در جایگاه کارجو قرار دارند، به‌طور مستقیم در اختیار مجموعه آموزش فنی و حرفه‌ای هستند اما زمانی که وارد صنعت می‌شوند، از نگاه ما به‌عنوان «شاغل» شناخته می‌شوند و در این مرحله معمولاً مدیران و کارفرمایان صنایع پیگیر آموزش و ارتقای مهارت آن‌ها هستند.

در این شرایط نیز ما بر اساس نیازهایی که از سوی صنعت اعلام می‌شود، دوره‌های آموزشی موردنیاز را ارائه می‌دهیم که طرح «البرز، فاتح مهارت»، دقیقاً با همین رویکرد طراحی شده است و در آن، شاغلان از طریق بنگاه‌های اقتصادی برای بازآموزی و به‌روزرسانی مهارت‌های خود به پیشخوان مهارت معرفی می‌شوند و از آن طریق به آموزش‌های فنی و حرفه‌ای دسترسی پیدا می‌کنند.

دلیل این سازوکار نیز روشن است؛ زمانی که افراد در محیط کار مشغول فعالیت هستند، جدا شدن آن‌ها از خط تولید برای کارفرما هزینه‌هایی را به همراه دارد. با این حال در برخی صنایع و بنگاه‌های بزرگ، مجوز ایجاد مرکز جوار کارخانه نیز وجود دارد تا کارکنان بتوانند در همان محیط صنعتی آموزش‌های لازم را دریافت کنند.

البته مسیرهای همکاری کاملاً باز است. علاوه بر طرح‌هایی که در حال اجرا هستند یا در مراحل اولیه توسعه قرار دارند، تفاهم‌نامه‌هایی نیز با صنایع منعقد شده است که از طریق آن‌ها شاغلان برای آموزش معرفی می‌شوند. در بسیاری از موارد نیز آموزش‌ها به‌صورت مشارکتی برگزار می‌شود و حتی از استادکاران و متخصصان صنعت در فرآیند آموزش استفاده می‌کنیم.

در واقع باید به سمتی حرکت کنیم که همانند نظام‌های آموزشی موفق، همه آموزش‌ها صرفاً در مراکز آموزشی برگزار نشود، بلکه بخشی از آن در دل صنعت و محیط واقعی کار صورت گیرد. این رویکرد باعث می‌شود فاصله میان آموزش و بازار کار کاهش پیدا کند و فردی که وارد محیط کار می‌شود، با آن فضا غریبه نباشد.

به این ترتیب امکان مقایسه و تطبیق آموزش‌های ارائه‌شده در مراکز فنی و حرفه‌ای با نیازهای واقعی صنعت فراهم می‌شود و در نهایت می‌توان آموزش‌هایی هدفمندتر و اثربخش‌تر ارائه داد.

تسنیم: آیا آموزش‌های فنی و حرفه‌ای قابلیت رقابت بین‌المللی و تطبیق با استانداردهای جهانی را دارند؟

استانداردهایی که در آموزش‌های فنی و حرفه‌ای کشور اجرا می‌شود، بر اساس استانداردهای بین‌المللیISCO 2008 تنظیم شده است و تمامی استانداردهای آموزشی ما از این چارچوب بین‌المللی تبعیت می‌کنند تا مهارت‌آموزی در ایران با معیارهای جهانی هم‌راستا باشد.

در کنار این موضوع، سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور موضوع مسابقات بین‌المللی مهارت را نیز به‌عنوان یکی از برنامه‌های مهم خود دنبال می‌کند. این مسابقات هر دو سال یک‌بار در یک کشور برگزار می‌شود و یکی از اهداف اصلی حضور در آن، همگام‌سازی استانداردهای آموزشی داخلی با استانداردهای جهانی است.

ما در بیشتر رشته‌ها تجربه شرکت در این مسابقات را داریم و در قالب تفاهم‌نامه‌ها و همکاری‌های بین‌المللی، تلاش کرده‌ایم استانداردهای آموزشی کشور را به معیارهای جهانی نزدیک کنیم. با توجه به اینکه سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای ایران عضو سازمان بین‌المللی کار نیز هست، این مسیر به‌صورت جدی دنبال می‌شود و می‌توان گفت امروز اغلب استانداردهای آموزشی ما با الگوهای بین‌المللی همسوست و از همان چارچوب‌های جهانی تبعیت می‌کند.

تسنیم: سپاسگزارم از زمانی که برای این گفت‌وگو اختصاص دادید. امیدواریم با حضور شما در این جایگاه بیش از پیش شاهد ارتقای چشمگیر حوزه آموزش‌های مهارتی در استان البرز باشیم.

بنده هم از زحماتی که شما در حوزه رسانه متحمل می‌شوید، تشکر می‌کنم. قطعاً نقش رسانه در ترویج فرهنگ مهارتی بسیار تأثیرگذار است و امیدواریم هر روز این روند توسعه پیدا کند تا بتوانیم فرهنگ مهارت‌آموزی را در خانواده‌ها نهادینه کنیم.

گفت‌وگو: مینا صدیقیان

انتهای پیام/